X
تبلیغات
تحقیقات آموزشی educational researchs - تحقیقات کم وکیفی.پژوهشهای کمی و کیفی

تحقیقات آموزشی educational researchs

روش تحقیق

تحقیقات کم وکیفی.پژوهشهای کمی و کیفی

تحقيقات كمي و كيفي

تحقيقات كيفي ديد بهتري از مسئله ايجاد مي‌كند، درحالي كه تحقيقات كمي به دنبال كمي كردن داده‌ها و تجزيه و تحليل‌هاي آماري است. گاهي اوقات، تحقيقات كيفي به منظور توضيح يافته‌هاي پژوهش‌هاي كمي بكار مي‌رود. به كار بردن نتايج حاصل از تحقيقات كيفي به عنوان تحقيق قطعي و براي گسترش نتايج به كل جامعه مورد نظر، كاربردي غلط است. بهتر است كه اين دو نوع تحقيق به عنوان مكمل يكديگر به كار گرفته شوند و نه به منزله رقيب يكديگر. در جدول زير به مقايسه تحقيقات كمي و كيفي از حيث موارد مختلف پرداخته شده است.

 

مقايسه تحقيقات كمي و تحقيقات كيفي

  معيار مقايسه

تحقيقات كمي

تحقيقات كيفي

هدف

كمي كردن داده‌ها و توسعه نتايج حاصل از نمونه به كل جامعه مورد بررسي

به دست آوردن درك بيشتر در مورد دلايل و انگيزه‌ها

نمونه

بزرگ، نماينده جامعه است.

كوچك ، نماينده جامعه نيست.

جمع‌آوري داده‌ها

ساختار يافته

ساختار نيافته

تجزيه و تحليل داده‌ها

آماري

غير آماري

نتيجه

توسعه براي عمل

بهبود فهم اوليه از موضوع

 

مرور کلی بر فرآیند پژوهش کیفی
انجام طرح پژوهشی در پژوهشی کیفی و پژوهش کمی با استفاده از روش‌های فرضی ـ قیاسی متفاوت است.
تحقیق کمی با یک نظم خطی انجام می‌شود. پیش از هر کاری، دیدگاهی نظری اتخاذ می‌کنیم و از این دیدگاه نظری گزاره‌های قابل آزمایش را استنتاج می‌کنیم. تمام مراحل روش کمی از نوشتن فرضیه‌های پژوهش تا انتخاب متغیرها و از انتخاب یک نمونه برای مطالعه تا هدایت و اجرای آزمایش بر آن نمونه، باید کاملا روشن، دقیق و از پیش طراحی شده باشد. به ندرت پیش می‌آید که مراحل تحقیق در تحقیق کمی، از طرح اولیه منحرف شود. مهم‌تر از همه، اغلب پروژه‌های کمی منوط به کنترل زیادی است که محقق روی پروژه تحقیق دارد. اگر در پژوهش‌های کمی، محقق تسلط و کنترلی بر فاکتورها بخصوص در آزمایش رفتارها، ادراک، نگرش و دیدگاه‌های تحقیق نداشته باشد، پروژه تحقیقی به کاری عبث تبدیل خواهد شد و اعتبار و قابلیت اتکای پژوهش به زیر سوال می‌رود.
پژوهش کیفی در اصل استقرایی، در حال تکوین و تا اندازه‌ای بی‌قاعده است. غیر خطی است و کمتر می‌توان آن را با درکی دقیق کنترل کرد.
فرآیند پژوهش کیفی روندی چرخشی و دایره‌ای دارد. بسیاری از مراحل چندین بار تکرار می‌شود. پژوهشگر در برخی قسمت‌ها پژوهش را بارها تکرار می‌کند تا به نتیجه درست و منطقی برسد و تفسیری آگاهانه به دست آورد.
اما کسانی که به روش‌های کیفی روی می‌آورند باید چه ویژگی‌هایی داشته باشند؟ یک پژوهشگر کیفی باید باهوش، نوآور و دارای قدرت استدلال بالایی باشد. در واقع او جهت‌یاب و هدف‌یاب است. یک کارآگاه فرهنگی است. ظرافت‌های شخصیتی پژوهشگران کیفی نشان می‌دهد آنها نکته‌سنج، منتقد، مبتکر و خلاق بوده‌اند. پژوهشگر کیفی، از راهبردهای منعطفانه استفاده می‌کند، یعنی هر درک او منحصر به فرد و محتوای خاصی است. از هر تکنیکی به عنوان تکیه‌گاهی در واقعیت‌های اجتماعی ارتباطات استفاده می‌کند تا طرحش را پیش ببرد. پژوهشگران کیفی منظم هستند و به صورت هدفمند به موضوعات می‌نگرند.
اگرچه پژوهش کیفی با پرسش آغاز نمی‌شود اما ساخت و طرح پرسش، هسته اصلی اجرای پژوهش کیفی را تشکیل می‌دهد. در واقع پرسش پژوهش دغدغه ذهنیپژوهشگراست. درپژوهش کیفی پرسش ها به مثابه تدابیر هدایت‌کننده و ابزاری جهت‌یاب برای یافتن زمینه‌های اجتماعی در محلپژوهش است. پرسش های پژوهش کیفی به ندرت ممکن است تا پایان پژوهش ثابت باقی بمانند و در طول پژوهش ممکن است تغییر کنند و جرح و تعدیل شوند.

منابع برای یافتن موضوع پژوهشی
منابعی که برای اغلب ایده‌های پژوهشی استفاده می‌شود عبارتند از: نظریه‌ها و ادبیات پژوهش، مشکلات عمومی، تجربه‌ها و امکانات شخصی و تامین منابع مالی بر اساس اولویت ها.

1. نظریه‌ها و ادبیات پژوهش
اغلب پژوهش‌ها و مطالعاتی که از روش‌های کیفی استفاده میکنند هدف‌شان رسیدن به یک فهم نظری از ارتباطات است.پژوهش کیفی در استفاده از نظریه‌ها انعطاف‌پذیر است. یکی از دلایل این انعطاف‌پذیری به توانایی پژوهشگر در ساخت و استفاده از نظریه مرتبط است چون همانطور که قبلا گفتیم پژوهش کیفی به فهم و نگرش پژوهشگر بستگی دارد. استفاده از هر مفهوم یا نظریه برای شرح اطلاعات زمینه پژوهش نمونه‌ دیگری از یافته‌های انعطاف‌پذیر در پژوهش کیفی است.
مجلات علمی از دیگر منابع انتقادهای نظری و نظریه‌ها به حساب می‌آید. همایش‌ها و جلسه‌های علمی از بهترین مکان‌هایی است که می‌توان در آن به تبادل نگرش‌ها و دیدگاه‌های نظری پرداخت.

2. مسایل عمومی
مسائل و مشکلات جامعه می‌تواند منبع غنی‌ای برای ایده‌های پژوهشی باشد. روش‌های جامعه‌شناسی کیفی پژوهشگران مکتب شیکاگو در اوایل قرن بیستم بر طیف وسیعی از مشکلات شهری تمرکز داشت و مسائلی مانند بیمارستان‌های روانی، مسائل سیاهان طبقه پایین و طبقه کارگر را مطالعه می‌کردند. مسایل عمومی همچنین در سیاست‌گذاری‌ها و مجادله‌ها و گفتمان‌های درون آن، مناقشه‌های حقوقی، موضوعات حقوق بشر، جنبش‌های اجتماعی، سیاست‌ها و بحران‌های سازمانی و... بسیار وجود دارد. رسانه‌های جمعی هم می‌توانند مشکلات بیشماری که در جامعه قرار دارد را در اختیار پژوهشگران کیفی قرار دهد. البته توجه به رسانه‌های جمعی به عنوان منبعی برای معرفی مشکلات مثل شمشیر دو لبه است. از یک طرف می‌تواند مشکلات مهم را جلوی پژوهشگر بگذارد و از طرف دیگر می‌تواند با روش‌های غیرمشهود پژوهشگر را گمراه کند.

3. تجربه‌ها و امکانات شخصی
ما در زندگی‌مان در مورد موضوعات مختلف تجربه‌های زیادی داریم. اما مهم این است که تجربیاتمان را مسئله‌مند کنیم و آن را به صورت یک سوال مطرح کنیم. پژوهش کیفی اصولا با یک پرسش آغاز می‌شود. بهترین تمرین برای توسعه و گسترش درک‌ ما از محیط، جست‌وجوی تجربه‌های آشکار زندگی افراد است. مواجهه با فرهنگ‌ها و شیوه‌های مختلف زندگی راه‌های جدیدی برای انجام کارها به پژوهشگر نشان می‌دهد که باعث شسکته شدن رفتارها و نگرش‌های قالبی در ذهن پژوهشگر می‌شود و به او بینش و بصیرتی برای دیدن ابعاد دیگر زندگی می‌دهد.

4. تامین منابع مالی بر اساس اولویت ها
پژوهشگران برای انجام تحقیقات‌شان هم به منابع انسانی نیاز دارند و هم دانشکده‌ها و دانشگاه‌هایی برای قدرت مالی بالا برای براینکه هزینه‌ها و مخارج پژوهش را به عهده بگیرند. پژوهشگران باید بتوانند با توضیح ضرورت پژوهش، موسسات را برای گرفتن هزینه‌های مالی قانع کنند.

پرسش از خودمان
پژوهشگران ایده‌های بسیاری را در سر دارند که هنوز در ذهن آنهاست و مکتوب نشده است. گاهی اوقات ممکن است این ایده‌ها به طرح‌های پژوهشی تبدیل شود. اما در حقیقت اکثر آنها اینطور نیست، تعدادی از آنها مورد آزمایش قرار می‌گیرند و تبدیل به پروژه‌های موفق می‌شوند و بسیاری از آنها فراموش می‌شوند. ایده‌های پژوهشی با جست‌وجوهایی که پژوهشگر در زندگی اطرافش انجام می‌دهد، پی‌درپی به وجود می‌آید.

پرسش در باره عرصه پژوهش
همه فعالیت‌های ارتباطی می‌تواند سرآغاز یک مطالعه و پژوهش باشد. پژوهشگر باید بتواند در هر کجا روش‌هایش را پیاده کند، به گروه‌ها ملحق شود و با افراد آن رابطه برقرار کند، گویش‌های محلی را یاد بگیرد و قوانین قبیله‌، شهر و هر جامعه را بیاموزد. اولین سوالی که در هر پژوهش باید از خود پرسید درباره عرصه پژوهش است. در اینجا واژه‌هایی وجود دارند که در عین اینکه به هم مرتبط هستند معانی متفاوتی در پژوهش دارند این واژه‌ها عبارتند از: میدان پژوهش ، محل پژوهش ، و عرصه پژوهش.
میدان پژوهش به فصل مشترک کلی موضوع و زمینه‌ای که پژوهش در آن انجام می‌شود اشاره دارد. محل پژوهش به طور مشخص بر محل و مکان‌های مادی‌ای اشاره دارد که در آن پژوهشگر و بازیگر اجتماعی در کنار هم زندگی می‌کنند.
عرصه پژوهش بافتی است که کنش‌های بازیگران اجتماعی در آنجا روی می‌دهد و معنا پیدا می‌کند. و در واقع دامنه‌ای است که بازیگران اجتماعی برای کنش‌های اجتماعی خودشان تعریف کرده‌اند.
میدان پژوهش ، مکان‌های پژوهشی بسیاری را شامل می‌شود اما همه مکان‌های پژوهش برای مطالعه صحنه‌هایی که ساختار واقعیت یک گروه اجتماعی را شکل می‌دهند، ارزش برابری ندارد.
برای چارچوب یک عرصه پژوهشی، پژوهشگر باید از دو دیدگاه درونی وبیرونی به موضوع بنگرد. وقتی ما نگرش درونی داریم از میان معناهایی که اعضا به فعالیت‌ها و کنش‌های ارتباطی‌ خود نسبت می‌دهند، به موضوع نگاه می‌کنیم. هنگامی که از دریچه بیرونی به موضوع می‌نگریم عرصه های پژوهشی را از میان دسته‌بندی‌هایی می‌بینیم که دانش‌ها و نظریه‌های قبل آنها را دسته‌بندی کرده‌اند. با این روش است که پژوهشگر می‌تواند به جهان اجتماعی مانند ناظری هدفمند بنگرد نه یک شرکت‌کننده.


 

طرح پیشنهادی پژوهش
یک طرح پژوهشی از بخش‌های عنوان، چکیده یا خلاصه، منطق پژوهش، قلمروهای نظری و مفهومی پژوهش، فرضیات یا پرسش های پژوهش، روش‌شناسی ،دستورکار و تدارکات، تحلیل و برنامه زمان بندی شده تشکیل شده است.
مراقبت از آزمودنی ها در پژوهش کیفی
نوشتن یک طرح پژوهشی فرصتی را نیر برای تفکر درباره اخلاق پژوهش فراهم می‌کند. تصمیمات اخلاقی از نکات بسیار مهم برای افرادی است که به عنوان موضوعات و سوژه‌های انسانی مورد مطالعه قرار می‌گیرند. این موضوع زمانی مهم است که مردم باید در زمینه تحقیق آشکار باشند و به صورت واضح و روشنی مورد مطالعه قرار گیرند. زمانی که محقق می‌خواهد ابزار تحقیق را به سازمان‌های نظارتی ارائه دهد، رعایت اخلاق پژوهش بیشتر نمایان می‌شود. برای این امر افراد مورد مطالعه باید رضایت آگاهانه هم به شکل شفاهی و هم کتبی از پژوهش داشته باشند. توجه جمعیت‌های آسیب‌پذیر، حفاظت از داده‌ها، نحوه بازنمایی متنی سوژه‌ها از دیگر مواردی است که باید به آن توجه کافی شود

+ نوشته شده در  پنجشنبه شانزدهم اردیبهشت 1389ساعت 17:50  توسط عبدالواسط اسدخانی  |