طبقه بندی متغیرها از نظر نقش آنها در طرحهای تحقیقاتی

 

1)     متغیر مستقل

 

متغیری است که نام دیگر آن متغیر پیش بین می باشد و محقق در فرایند ارتباط بین متغیر ها نقش یا اثر آن را در متغیر وابسته مشخص میکند

 

2)     متغیروابسته

 

متغیری است که نام دیگر آن متغیر پیش بینی شونده یا ملاک می باشد و محقق در فرایند ارتباط بین متغیر ها تغییرات آن را بر اساس سطوح متغیر مستقل مطالعه میکند .

 

3)     متغیر کنترل

 

متغیری است که اثر ان در فرایند انجام پژوهش خنثی میشود. به همین جهت این متغیر رامتغیر خنثی شونده نیز میگویند.

 

4)     متغیر واسطه ای

 

نامهای مختلفی برای این متغیر در نظر گرفته شده است که عبارتند از :

 

متغیر مستقل دوم ومتغیر تعدیل کننده

 

این متغیرشدت یا جهت ارتباط بین دو متغیر مستقل و وابسته را تغییر میدهد.

 

5)     متغیر مداخله گر

 

متغیری است که مکانیسم ارتباط دو یا چند متغیر را برقرار می نماید.

 

در واقع این متغیرحلقة اتصال متغیرها محسوب میشود.

 

وجود این متغیر در فرایند برقراری ارتباط دو متغیر الزامی است.

 

6)     متغیر مزاحم

 

متغیری است که مکانیسم تاثیر گذاری متغیر مستقل بر متغیر وابسته را بهم می زند و وجود آن در فرایند پژوهش لازم نیست